Το νεφέλωμα που δεν έχει σχέση με πλανήτη

Ένα παραπλανητικό όνομα συνοδεύει την τελευταία λαμπρή εμφάνιση ενός άστρου.

Τα πλανητικά νεφελώματα είναι φωτεινά νέφη αερίου γύρω από άστρα που έχουν αποβάλει τα εξωτερικά τους στρώματα. Παρά το όνομα, δεν δημιουργούνται από πλανήτες ούτε είναι πλανητικές ατμόσφαιρες.

Η ονομασία προέκυψε από την εμφάνισή τους σε παλιά τηλεσκόπια. Ορισμένα έμοιαζαν με μικρούς δίσκους, θυμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο φαίνονταν οι μακρινοί πλανήτες στους παρατηρητές.

Στο κέντρο απομένει ένας πολύ θερμός αστρικός πυρήνας, που εξελίσσεται σε λευκό νάνο. Η υπεριώδης ακτινοβολία του διεγείρει το περιβάλλον αέριο και το κάνει να εκπέμπει φως.

Οι δομές μπορεί να είναι δακτυλιοειδείς, επιμήκεις ή να σχηματίζουν δύο λοβούς. Η γεωμετρία εξαρτάται από τις εκροές υλικού και τις συνθήκες γύρω από το εξελισσόμενο άστρο.

Αυτή η φάση είναι σύντομη σε σύγκριση με τη συνολική αστρική ζωή. Καθώς το αέριο διαστέλλεται και το κεντρικό υπόλοιπο ψύχεται, το νεφέλωμα ξεθωριάζει. Για τους αστρονόμους αποτελεί μια ορατή στιγμή ανακύκλωσης: ύλη που βρισκόταν μέσα σε ένα άστρο επιστρέφει στον διαστρικό χώρο και εμπλουτίζει το περιβάλλον.

Πηγές: ESA/Hubble · Planetary Nebula