Το παιχνίδι που περίμενε το χαμένο του εγχειρίδιο

Μια πήλινη πινακίδα ξαναέδωσε νόημα στα τετράγωνα.

Μια αρχαία σανίδα παιχνιδιού μπορεί να σωθεί χωρίς κανείς να θυμάται τους κανόνες της. Αυτό το πρόβλημα συνοδεύει το Βασιλικό Παιχνίδι της Ουρ, γνωστό από εντυπωσιακά ευρήματα στη Μεσοποταμία με είκοσι διακοσμημένα τετράγωνα.

Το περίφημο δείγμα του Βρετανικού Μουσείου χρονολογείται στην τρίτη χιλιετία π.Χ. Είχε ξύλινη βάση και ένθετες πλάκες από όστρεο. Τα σχήματα φανερώνουν μια οργανωμένη διαδρομή, αλλά δεν εξηγούν μόνα τους πότε κερδίζει ο παίκτης.

Η απάντηση αναζητήθηκε σε μια πολύ νεότερη σφηνοειδή πινακίδα. Περιγράφει κανόνες μιας εκδοχής του παιχνιδιού των είκοσι τετραγώνων, καταγραμμένους το 177 π.Χ. Το ίδιο παιχνίδι είχε ήδη μακρά ιστορία αλλαγών και παραλλαγών.

Ο ασσυριολόγος Ίρβινγκ Φίνκελ αξιοποίησε το κείμενο για να ανασυνθέσει τον τρόπο παιχνιδιού. Χρειάζεται όμως μια διάκριση: οι σωζόμενες οδηγίες δεν εγγυώνται ότι κάθε παλαιότερη κοινότητα έπαιζε ακριβώς με τους ίδιους κανόνες.

Το ωραίο εδώ είναι η συνάντηση δύο ειδών ευρήματος. Το ταμπλό προσφέρει τον χώρο της δράσης και το κείμενο μια εξήγηση της κίνησης. Μαζί φέρνουν πιο κοντά μια ανθρώπινη στιγμή που κανένα τους δεν διασώζει ολόκληρη.

Πηγές: British Museum · Royal Game of Ur · British Museum · Game board · British Museum · Finkel and the rules