Ο βρικόλακας που επέζησε και έξω από την οθόνη

Μια ταινία τρόμου με απρόσμενη ιστορία διάσωσης.

Ο Νοσφεράτου του Φρίντριχ Βίλχελμ Μουρνάου κυκλοφόρησε το 1922. Ο κόμης Όρλοκ, με τη χαρακτηριστική μορφή και τη μακριά σκιά του, έγινε μία από τις αναγνωρίσιμες παρουσίες του βωβού κινηματογράφου. Η επιβίωση της ίδιας της ταινίας όμως δεν ήταν καθόλου αυτονόητη.

Το έργο αποτελούσε ανεπίσημη διασκευή του Δράκουλα του Μπραμ Στόκερ. Οι δημιουργοί άλλαξαν ονόματα και τόπους, χωρίς να εξασφαλίσουν την απαραίτητη άδεια. Ο Δράκουλας έγινε Όρλοκ, αλλά οι αλλαγές δεν απέκοψαν τη σαφή συγγένεια ανάμεσα στις δύο ιστορίες.

Η Φλόρενς Στόκερ, χήρα του συγγραφέα, κινήθηκε δικαστικά και δικαιώθηκε. Διατάχθηκε η καταστροφή των αντιτύπων της ταινίας. Η εντολή δεν εφαρμόστηκε σε κάθε κόπια, κι έτσι το έργο συνέχισε να υπάρχει και να φτάνει σε επόμενες γενιές θεατών.

Είναι μια υπενθύμιση ότι η ιστορία του σινεμά εξαρτάται και από υλικά αντικείμενα. Αν όλες οι κόπιες ενός έργου χαθούν, ούτε η φήμη ούτε οι γραπτές κριτικές μπορούν να αναπληρώσουν την κινούμενη εικόνα. Η διάσωση επηρεάζει όσα τελικά θεωρούμε κινηματογραφική κληρονομιά.

Στον Νοσφεράτου, η απειλή απλώνεται και σε πραγματικά τοπία, θάλασσες και δάση. Κοιτάζοντας αυτές τις εικόνες σήμερα, βλέπουμε ταυτόχρονα ένα έργο τρόμου και κάτι εύθραυστο που διασώθηκε. Ο κινηματογραφικός βρικόλακας απέκτησε έτσι μια δεύτερη, απολύτως πραγματική ιστορία επιβίωσης.

Πηγές: BFI · Nosferatu classroom resource · BFI · Nosferatu film record