Η πόλη με τις στραβές γωνίες

Όταν τα σκηνικά δείχνουν πώς αισθάνεται ένας κόσμος.

Στο Εργαστήριο του δόκτορα Καλιγκάρι, του 1920, οι δρόμοι δεν προσπαθούν να μοιάσουν με συνηθισμένους δρόμους. Οι γωνίες είναι κοφτερές, οι γραμμές λοξές και τα κτίρια μοιάζουν ανήσυχα. Το περιβάλλον συμμετέχει στο δράμα πριν ακόμη καταλάβουμε ακριβώς τι συμβαίνει.

Η ταινία του Ρόμπερτ Βίνε συνδέεται με τον γερμανικό εξπρεσιονισμό. Σε αυτή την καλλιτεχνική προσέγγιση, ο εξωτερικός κόσμος μπορεί να παραμορφώνεται για να εκφράσει μια εσωτερική εμπειρία. Το ζητούμενο δεν είναι πάντα η πιστή αναπαράσταση ενός πραγματικού τόπου.

Το σχέδιο των σκηνικών συνεργάζεται με τη στάση των ηθοποιών. Οι φιγούρες φαίνονται συχνά μέρος μιας μεγαλύτερης γεωμετρικής σύνθεσης. Το σώμα, η σκιά και η αρχιτεκτονική συνδυάζονται, ώστε η ανησυχία να γίνεται ορατή μέσα στην ίδια τη μορφή της εικόνας.

Αυτό προσφέρει έναν διαφορετικό τρόπο αφήγησης. Ένα δωμάτιο μπορεί να υπονοεί φόβο χωρίς να μας τον εξηγεί ένας διάλογος. Μια πόρτα που γέρνει ή μια απότομη αντίθεση φωτός αλλάζει την αίσθηση ασφάλειας, ακόμη κι αν τίποτε δεν κινείται εκείνη τη στιγμή.

Δοκίμασε να φανταστείς την ίδια σκηνή σε έναν φωτεινό, συμμετρικό δρόμο. Η ιστορία θα κρατούσε τα γεγονότα της, αλλά θα έχανε μέρος της συναισθηματικής της πίεσης. Ο Καλιγκάρι δείχνει πόσα μπορεί να αφηγηθεί το φόντο όταν σταματήσουμε να το θεωρούμε απλή διακόσμηση.

Πηγές: BFI · 100 years of Caligari · BFI · Caligari programme notes